Trung tâm công nghệ sinh học Thành Phố Hồ Chí Minh

MỘT NĂM NHÌN LẠI:
DẤU ẤN TRUNG TÂM CÔNG NGHỆ SINH HỌC NĂM 2025
Năm 2025 đánh dấu một giai đoạn bản lề trong tiến trình phát triển của Trung tâm Công nghệ sinh học Thành phố Hồ Chí Minh – không chỉ là năm củng cố nội lực, mà còn là năm Trung tâm từng bước được đặt vào dòng chảy chiến lược phát triển công nghệ sinh học của Thành phố và quốc gia.

 
Khép lại một năm nhiều chuyển biến, Trung tâm ghi nhận những dấu ấn quan trọng không chỉ ở khối lượng nhiệm vụ khoa học và công nghệ được hoàn thành, mà còn ở việc định hình rõ hơn vai trò, tầm vóc và hướng phát triển dài hạn trong hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Thành phố.

Trong bối cảnh các chủ trương lớn về phát triển công nghệ sinh học, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo được ban hành và triển khai mạnh mẽ, Trung tâm đã chủ động chuẩn bị nội lực về chuyên môn, tổ chức và con người để sẵn sàng bước vào giai đoạn phát triển mới.

Từ nhiệm vụ khoa học đến dấu ấn sản phẩm

Hoạt động nghiên cứu khoa học trong năm 2025 tiếp tục phát triển theo hướng mở rộng quy mô, nâng cao chiều sâu và gắn với hiệu quả đầu ra. Trung tâm đã công bố 114 công trình khoa học trong nước và quốc tế, thực hiện 36 báo cáo tại các hội nghị, hội thảo chuyên ngành, đồng thời nghiên cứu, hoàn thiện 15 quy trình công nghệ, tạo nền tảng cho ứng dụng và chuyển giao.

Trong lĩnh vực công nghệ sinh học nông nghiệp và bảo tồn nguồn gen, Trung tâm triển khai nhiều nghiên cứu chuyên sâu gắn với đặc thù nông nghiệp đô thị của Thành phố. Tiêu biểu là các nghiên cứu ứng dụng chỉ thị phân tử trong đánh giá, xác định nguồn gốc và bảo tồn các giống lan có giá trị, qua đó hình thành bộ sưu tập giống, cơ sở dữ liệu khoa học và nguồn cây giống phục vụ bảo tồn, nhân giống và phát triển kinh tế sinh vật cảnh. Những kết quả này không chỉ góp phần bảo tồn nguồn gen quý, mà còn trực tiếp hỗ trợ sản xuất nông nghiệp đô thị theo hướng chất lượng cao.

Ở lĩnh vực công nghệ vi sinh và môi trường, Trung tâm từng bước làm chủ các bộ chủng vi sinh vật có ích, định hướng ứng dụng trong quản lý sinh học dịch hại và xử lý môi trường theo hướng an toàn, bền vững. Các nghiên cứu về vi khuẩn đối kháng nấm bệnh hại cây trồng và ứng dụng vi tảo trong xử lý nước thải chăn nuôi đã tạo ra các chủng giống, quy trình thử nghiệm và mô hình ứng dụng có khả năng mở rộng, góp phần giải quyết đồng thời bài toán sản xuất nông nghiệp bền vững và bảo vệ môi trường.

Trong lĩnh vực công nghệ sinh học y – sinh học và vật liệu sinh học, Trung tâm ghi nhận nhiều hướng nghiên cứu có chiều sâu, tập trung vào y học tái tạo, chẩn đoán và điều trị. Các nghiên cứu về kháng thể tái tổ hợp, mô hình bệnh lý trên động vật và vật liệu sinh học phục vụ điều trị bỏng, tổn thương sụn khớp đã tạo ra các sản phẩm, mẫu thử và quy trình công nghệ cụ thể, mở ra triển vọng ứng dụng trong thực tiễn y tế và chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Bên cạnh đó, các nghiên cứu phát triển sản phẩm chức năng và thú y, tận dụng dược liệu và phế phụ phẩm nông nghiệp, đã cho ra đời nhiều sản phẩm thử nghiệm, giải pháp hữu ích, đồng thời đóng góp vào 05 đơn đăng ký sở hữu trí tuệ được chấp nhận hợp lệ trong giai đoạn 2024–2025, góp phần gia tăng giá trị khoa học và khả năng thương mại hóa của các kết quả nghiên cứu.

 

PGS.TS. Phó Giám đốc Trung tâm Lê Quang Luân hướng dẫn các Nghiên cứu viên trẻ của phòng CNSH Nano trong phòng thí nghiệm

 

Cùng với nghiên cứu, Trung tâm chú trọng hình thành và khai thác tài sản trí tuệ, hoàn thiện hồ sơ bảo hộ cho các kết quả có tiềm năng ứng dụng, qua đó nâng cao giá trị khoa học và khả năng thương mại hóa.

Hoạt động chuyển giao công nghệ được đẩy mạnh thông qua các hợp tác, đào tạo, hội thảo và mô hình ứng dụng tại Thành phố Hồ Chí Minh, Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên. Thông qua các hợp đồng chuyển giao, lớp tập huấn và mô hình thử nghiệm, các quy trình và sản phẩm công nghệ sinh học của Trung tâm được kiểm chứng, hoàn thiện và đưa vào thực tiễn, khẳng định vai trò cầu nối giữa nghiên cứu và sản xuất.

Mở rộng hợp tác – tham gia hệ sinh thái công nghệ sinh học

Cùng với đó, cách tiếp cận hợp tác và phát triển năng lực nghiên cứu của Trung tâm cũng có những chuyển biến rõ nét. Từ các mối liên kết theo từng nhiệm vụ cụ thể, Trung tâm từng bước hướng tới xây dựng mạng lưới hợp tác ổn định, lâu dài, gắn nghiên cứu với đào tạo, chuyển giao và ươm tạo công nghệ.

Đáng chú ý, Trung tâm đang chủ động nắm bắt cơ hội gia tăng năng lực và vị thế chuyên môn thông qua việc xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh tham gia Đề án Trung tâm Xuất sắc (CoE) của Thành phố. Trong đó, nhóm nghiên cứu “Nghiên cứu ứng dụng công nghệ bức xạ chế tạo vật liệu mới phục vụ bảo vệ và chăm sóc sức khỏe” đã được Hội đồng khoa học Thành phố lựa chọn, tạo đà để Trung tâm tiếp tục triển khai đề tài, khẳng định năng lực nghiên cứu liên ngành và tiềm năng tạo ra các sản phẩm vật liệu sinh học có giá trị ứng dụng cao. Đồng thời, Trung tâm tiếp tục chuẩn bị và hoàn thiện hồ sơ để bảo vệ trước Hội đồng khoa học Thành phố đối với nhóm nghiên cứu “Ứng dụng công nghệ gen trong chọn tạo giống cây, con và phát triển sản phẩm sinh học nâng cao năng suất, chất lượng nông sản Việt Nam”. Việc hình thành và phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh không chỉ góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu của Trung tâm, mà còn tạo nền tảng để tham gia sâu hơn vào các chương trình khoa học và công nghệ trọng điểm của Thành phố trong giai đoạn tới, đạt mục tiêu trở thành đơn vị nghiên cứu tiệm cận chuẩn quốc tế vào năm 2030 và trở thành một trong các trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế mà Thành phố định hướng vào năm 2045.

 

Trung tâm Công nghệ sinh học TP.HCM nơi gặp gỡ của các nhà khoa học trẻ - Lớp cập nhật kiến thức “Công nghệ sinh học – Công nghệ tế bào gốc”

 

Năm 2025, Trung tâm tập trung tái cấu trúc và củng cố nền tảng nội tại: bộ máy được tinh gọn từ 16 phòng chuyên môn nghiệp vụ xuống 13 phòng; đội ngũ 184 viên chức, người lao động, trong đó có 21 tiến sĩ và 89 thạc sĩ, tiếp tục được nâng cao về chất lượng và tính kế thừa. Công tác đào tạo, bồi dưỡng được triển khai bài bản với 07 viên chức tham gia đào tạo dài hạn trong và ngoài nước, cùng nhiều lượt bồi dưỡng chuyên môn, quản lý và lý luận chính trị.

Với kinh phí sự nghiệp khoa học và công nghệ năm 2025 là 72,496 tỷ đồng và tỷ lệ giải ngân trên 92%, Trung tâm bảo đảm nguồn lực cho hoạt động nghiên cứu và các chương trình trọng điểm, đồng thời chuẩn bị điều kiện để triển khai các dự án đầu tư công về trang thiết bị, hạ tầng và không gian nghiên cứu trong giai đoạn tiếp theo.

Dấu ấn 2025 – bước đệm cho chặng đường phía trước

Trên nền tảng những kết quả nghiên cứu, tài sản trí tuệ, hoạt động chuyển giao và nguồn lực được củng cố, Trung tâm đang từng bước hội tụ các điều kiện để tham gia sâu hơn vào các chương trình khoa học và công nghệ trọng điểm của Thành phố. Đặc biệt, Chương trình phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học tại Khu Công nghệ cao đến năm 2030 và tầm nhìn 2045 được phê duyệt tại Quyết định số 280/QĐ-UBND ngày 14 tháng 01 năm 2026 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã mở ra không gian phát triển mới, trong đó Trung tâm được xác định là lực lượng nòng cốt.

Những gì đạt được trong năm bản lề 2025 vì vậy không chỉ là thành quả của một năm công tác, mà là bước đệm chiến lược để Trung tâm bước vào giai đoạn phát triển mới – nơi nghiên cứu gắn chặt hơn với ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa, đóng góp ngày càng rõ nét cho sự phát triển khoa học, công nghệ và kinh tế – xã hội của Thành phố Hồ Chí Minh.