Trung tâm công nghệ sinh học Thành Phố Hồ Chí Minh

Các nhà nghiên cứu tại Buenos Aires đã phát hiện ra rằng, các loại vi khuẩn kháng đa thuốc từ các bệnh viện ở Argentina cũng có khả năng kháng rất mạnh đối với loại thuốc diệt cỏ glyphosate, thành phần chính trong Roundup (Front. Microbiol. 2026, DOI:10.3389/fmicb.2026.1740431). Nghiên cứu này đã dấy lên lo ngại rằng việc tiếp xúc với hóa chất thông dụng này có thể đang tạo điều kiện cho vi khuẩn kháng thuốc phát triển mạnh.

Thuốc diệt cỏ glyphosate thường được sử dụng trong nông nghiệp.
 

Bởi vì các vi khuẩn kháng đa thuốc, mà các nhà khoa học thử nghiệm có khả năng chịu được nồng độ glyphosate rất cao, "chúng có thể có ưu thế trong môi trường nơi chúng tiếp xúc với loại thuốc trừ sâu này," Camila Knecht, một nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Viện Vi sinh Y học và Ký sinh trùng ở Buenos Aires, người đồng trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết.

Nếu nước thải của một bệnh viện thải ra môi trường và gặp glyphosate, điều hoàn toàn có thể xảy ra, thì có nguy cơ các vi khuẩn này sẽ được chọn lọc hoặc hưởng lợi so với các loại vi khuẩn khác, bà nói.

Trong nghiên cứu mới, nhóm nghiên cứu cũng so sánh các chủng vi khuẩn môi trường cùng loại từ một khu vực không tiếp xúc với glyphosate tại vùng Đồng bằng sông Paraná. Họ nhận thấy rằng khả năng kháng glyphosate cũng hiện diện ở các vi khuẩn này với những mức độ khác nhau. Đáng chú ý là các vi khuẩn môi trường có khả năng kháng glyphosate cao nhất thuộc Enterobacter, nhóm vi khuẩn có mối quan hệ gần với các chủng vi khuẩn trong bệnh viện.

Một cách mà vi khuẩn có thể phát triển khả năng kháng glyphosate là thông qua đột biến enzyme tránh glyphosate tấn công, và một cách khác là đột biến các bơm đẩy (efflux pumps) để bảo vệ vi khuẩn bằng cách loại bỏ các chất gây hại ra ngoài.

Các loại vi khuẩn khác nhau từ vùng đất chịu tác động của glyphosate đang phát triển trên đĩa thạch; cách sắp xếp này cho phép các nhà khoa học nhanh chóng quan sát sự đa dạng của vi khuẩn.

Knecht và các đồng nghiệp đã tìm thấy bằng chứng di truyền cho thấy những thay đổi ở bơm đẩy có thể giải thích mối liên hệ giữa tính kháng thuốc kháng sinh và kháng glyphosate được quan sát thấy ở vi khuẩn kháng đa thuốc.

Nếu áp lực chọn lọc gây ra những thay đổi trong bơm đẩy, thì điều đó có thể gây ra tình trạng kháng đa thuốc, Stephen Duke, giáo sư nghiên cứu tại Đại học Mississippi và là chuyên gia độc lập về các tác động sinh học của glyphosate, người không tham gia vào nghiên cứu này, cho biết. "Nhưng việc giải trình tự bộ gen là không đủ để chứng minh một cách nghiêm ngặt rằng đó là cơ chế... Bạn sẽ phải thực hiện một số nghiên cứu hóa sinh sinh lý để chứng minh rằng thực sự có hoạt động bơm đẩy cao hơn đang diễn ra," ông lưu ý.

Duke cũng nói rằng, mặc dù nghiên cứu hiện tại cho thấy một mối tương quan giữa việc tiếp xúc với glyphosate và tính kháng kháng sinh trong bệnh viện, nhưng vẫn cần thêm bằng chứng trực tiếp để đánh giá mối quan hệ nhân quả này. Ông cũng cho biết lượng glyphosate có hoạt tính trong đất đã được xử lý có thể liên quan đến khả năng xảy ra hiện tượng kháng chéo. "Liệu nồng độ glyphosate trong đất có đủ để tạo ra áp lực chọn lọc mà họ đang giả định là sẽ chọn lọc ra tính kháng glyphosate không? Trong đất… glyphosate không có đủ hoạt tính đối với thực vật và có lẽ là đối với vi sinh vật để gây độc ở mức nồng độ mà họ đã sử dụng," Duke nói.

Tình trạng kháng kháng sinh đã cướp đi ít nhất 1 triệu sinh mạng mỗi năm kể từ năm 1990 và con số đó vẫn tiếp tục tăng. Nhiều người đang cố gắng giảm thiểu tình trạng kháng kháng sinh bằng cách giảm sử dụng thuốc kháng sinh, nhưng ít sự chú ý hơn dành cho tác động của các hóa chất khác cũng có thể có tác dụng kháng khuẩn.

Bất kỳ tác nhân hóa học nào hoạt động như một chất diệt khuẩn đều là một loại kháng sinh đối với vi khuẩn. Việc “phân loại” chỉ mang tính chủ quan của con người nhưng lại không có ý nghĩa về mặt sinh học, theo Jack Heinemann, giáo sư tại Đại học Canterbury ở New Zealand, người đã công bố các nghiên cứu khác về mối liên hệ giữa việc tiếp xúc với glyphosate và tình trạng kháng kháng sinh.

Chừng nào chúng ta còn định nghĩa chúng một cách hẹp hòi và đánh giá thấp các tác động kết hợp của kháng sinh lâm sàng với các loại chất diệt khuẩn khác, chúng ta có thể sẽ thất bại trong việc sử dụng kháng sinh lâm sàng một cách bền vững, ông nói.

Knecht và các đồng nghiệp hiện đang nghiên cứu các loại vi khuẩn từ những vùng đất chịu tác động trực tiếp của glyphosate, với hy vọng chứng minh được một mối liên hệ trực tiếp hơn giữa việc tiếp xúc với glyphosate và tình trạng kháng kháng sinh.
 
Nguồn: https://cen.acs.org/environment/pesticides/Glyphosate-boosting-spread-multidrug-resistant/104/web/2026/03