English Trang chủ  Liên hệ 
   Chức Năng Nhiệm Vụ
   Cơ Cấu Tổ Chức
   SX - Chuyển Giao CN
   Đào Tạo
   Nghiên Cứu
   Hình Ảnh Hoạt Động
   Cây trồng Công nghệ Sinh học
   Hội nghị Công nghệ Sinh học toàn quốc - Khu vực phía Nam lần III, 2013
   Tin khoa học
   Tin hoạt động, hội thảo, hội nghị
   Thông tin tuyển dụng
   Văn bản pháp quy
   Sản phẩm - Thị trường
   Sản xuất và chuyển giao công nghệ
   Kiến Thức Cơ Bản
   CNSH Nông Nghiệp
   CNSH Y Dược
   CNSH Môi Trường
   CNSH Thực Phẩm
   Các Vấn Đề Khác
   Kiến Thức Cơ Bản
   Qui Trình Kỹ Thuật
2 2 3 6 3 4 0
» Kiến Thức Cơ Bản  «« Trở về
Nuôi cấy đỉnh sinh trưởng hoa lan, tạo dòng cây sạch bệnh (04-12-2008)
Hoa lan là một trong những giống hoa rất được yêu thích không chỉ về màu sắc, kiểu dáng mà còn mang một nét đẹp rất sang trọng và trang nhã. Chính vì vậy mà hiện nay, rất nhiều hộ gia đình đang có thú chơi hoa lan. Nguyên nhân của trào lưu trên là do cuộc sống ngày càng phát triển, nhu cầu tạo góc vườn nhỏ, mang màu xanh cây lá thiên nhiên vào trong nhà của những người dân ngày càng cao. Với ưu điểm ít chiếm diện tích, không quá khó trồng, cho hoa đẹp lại lâu tàn nên việc chọn, trồng và tạo một vườn lan nhỏ trong khuôn viên nhà là sự lựa chọn của nhiều người.
Bên cạnh đó, hoa lan là sản phẩm trồng trọt luôn có giá trị kinh tế cao, ngày càng có nhiều cơ sở kinh doanh hoa lan mọc lên, kinh doanh nhiều chủng loại. Nhưng làm sao để có số lượng lớn cây giống, đồng đều và sạch bệnh là một vấn đề khó. Do đó, việc nhân giống bằng kỹ thuật nuôi cấy mô tạo ra hàng loạt cây con ổn định về mặt di truyền, sạch bệnh và đáp ứng giá cả phải chăng là vô cùng hữu ích. Sau đây, tôi xin giới thiệu quy trình nhân giống lan bằng phương pháp nuôi cấy đỉnh sinh trưởng.
Tạo cây sạch virus
Một trong những điều kiện cần thiết cho việc nhân giống là cây con phải sạch virus. Nhiều nghiên cứu cho rằng cứ cấy đỉnh sinh trưởng là thu được cây con sạch bệnh như thực tế thì không hoàn toàn như vậy. Các nghiên cứu của Morel (1960) trên Cymbidium cho thấy chỉ khi nuôi cấy một đỉnh sinh trưởng 1mm với 2 tiền phát khởi lá mới thu được cây con sạch virus. Một số nguyên nhân giúp mô phân sinh ngọn không bị nhiễm virus là:
·          Virus vận chuyển trong cây nhờ hệ thống mô dẫn mà hệ thống này không có ở mô phân sinh ngọn
·          Trong sự phân chia các tế bào mô phân sinh ngọn không cho phép sao chép các thông tin di truyền của virus
·          Hệ thống vô hiệu hóa virus ở vùng  mô phân sinh ngọn mạnh hơn các vùng khác trong cây.
·          Nồng độ auxin cao ở đỉnh sinh trưởng có thể ngăn cản quá trình sao chép của virus.
Virus thường thấy nhất trên hoa lan là một chủng đặc biệt của virus khảm thuốc lá, được biết trước hết là virus đốm vòng Odontoglossum. Virus này có trong nhựa cây và sự lây nhiễm xảy do bàn tay con người hoặc do một con dao gây ra. Ít phổ biến hơn là virus khảm trên Cymbidium, chúng cũng lan truyền trong nhựa cây là nguyên nhân gây ra những đốm hoặc sọc vàng trên lá Cymbidium, Phalaenopsis và Vanda và còn gây ra bệnh thối trên hoa của Cattleya. Hakkaart và Balen (1980) gọi tên một loại virus là Rhabdovirus, chúng tấn công trên nhiều loại lan. Khác với 2 loại virus trên,   Rhabdovirus rất khó phát hiện, phải cần đến kính hiển vi điện tử và chỉ có thể thấy được triệu chứng trên những mãnh lá đã già.
 
Nhiều cây bị xâm nhiễm bởi virus có triệu chứng kém phát triển, bị thối, xoăn lá, có sọc trên lá hoặc hoa, năng suất giảm và sau đó là cây chết (Quack 1997). Ngoài ra bệnh virus còn là nguy cơ truyền bệnh cho cây khỏe những năm sau. Mặt khác, virus không thể tiêu diệt, phòng trừ như những bệnh vi khuẩn, nấm, mà chúng tiềm tàng, tích lũy dần dần trong cây và làm thoái hoá giống. Do đó cách duy nhất là loại bỏ virus ra khỏi cây bị bệnh.

Bệnh virus trên lan

Nuôi cấy đỉnh sinh trưởng

Theo Champagnat (1997) và Fast (1980), các chồi lan đang tăng trưởng dài 10-15 cm vừa mới nhú lá thường được dùng làm nguyên liệu cho việc nuôi cấy đỉnh sinh trưởng.

Khi cấy đỉnh sinh trưởng cymbidium chỉ có vùng xung quanh tiền phát khởi lá u lên và cuối cùng tạo thành protocorm. Còn đối với Cattleya khi nuôi cấy đỉnh sinh trưởng thường bị hóa nâu. Vì lý do đó mà đỉnh sinh trưởng thường được cắt trong môi trường lỏng hoặc nước cất vô trùng và được nuôi trong môi trường không có agar, nhờ đó các chất nâu dễ khuyếch tán vào môi trường. Sự thành lập protocorm ở cattleya mất nhiều thời gian và luôn tạo ra ở phần gốc mẫu cấy. Các protocorm tạo thành được tách ra và cấy chuyền vào môi trường mới để thành lập các protocorm bất định từ các protocorm ban đầu, nếu không được cấy chuyền chúng sẽ phát triển thành chồi và ra rễ.
 

Sơ đồ cắt dọc đỉnh sinh trưởng chồi lan

Các bước thực hiện tách đỉnh sinh trưởng lan Dendrobium
 
1.        Rửa sạch chồi Dendrobium dưới vòi nước chảy . Dùng dao mổ lột sạch các lá non bao xung quanh chồi cho đến khi để lộ chồi ngọn.
2.        Dùng gòn lau nhẹ lên thân chồi, ngâm chồi trong xà bông loãng trong 10 phút,  rửa cho sạch xà phòng dưới vòi nước chảy
3.        Trong tủ cấy, ngâm chồi vào cồn 70 độ trong 1 phút, sau đó cho chồi vào becher có chứa dung dịch javel có nồng độ (1 thể tích javel: 4 thể tích nước cất vô trùng) trong 10 phút, lắc đều tay
4.        Dùng kẹp vô trùng cho chồi vừa được khử trùng vào becher  vô trùng, rửa các chồi này bằng nước cất vô trùng cho sạch javel (rửa 3 lần)
5.        Cắt bỏ các mô chết phần gốc chồi, tách bỏ các lá bên bằng kim mũi nhọn để có được một đỉnh chồi mang 4 – 5 tiền phát khởi lá, cấy từng chồi vào ống nghiệm có chứa môi trường. Dùng viết aceton ghi rõ tên giống , ngày cấy, tên môi trường nuôi cấy
6.        Đặt tất cả vào phòng nuôi và qua sát
 
 Môi trường nuôi cấy: thường môi trường nuôi cấy đỉnh sinh trưởng tương đối đơn giản. Môi trường khoáng MS (1962) có bổ sung chất điều hòa tăng trưởng BA 1mg/l và NAA 0.1 mg/l. Ngoài ra các chất chiết từ trái cây cũng được sử dụng như nước dừa 10%, khoai tây.
Sau 10-12 tuần nuôi cấy, các đỉnh sinh trưởng chuyển sang màu xanh lục và tạo ra các khối tròn nhỏ gọi PLB (protocorm like body). Để có được số lượng lớn PLB làm nguồn mẫu để phục vụ sản xuất. Các PLB này được tách ra thành những cụm nhỏ và cấy sang môi trường kích thích nhân nhanh PLB, tuy nhiên chúng cũng dễ dàng tái sinh chồi ngay trên chính môi trường nhân nhanh. Để có cây con hoàn chỉnh cần tách các chồi riêng lẻ rồi cấy lên môi trường kích thích ra rễ, cây con có thể xuất vườn sau 4-5 tháng nuôi cấy.
Nguyễn Văn Hiếu
Tài liệu tham khảo
- Bùi Văn Lệ - chủ biên (2001), Thực tập Công nghệ sinh học thực vật, Trường Đại học Khoa học tự nhiên TP. HCM
- Dương Công Kiên (2002), Nuôi cấy mô thực vật, NXB Đại học quốc gia TP. HCM
- Edwin F. George (1993), Plant Propagation by Tissue Culture, part 2, Exegetics Ltd., Edington, Wilts. BA13 4QG, England.
- Trần Văn Minh (1999), Giáo trình Công nghệ sinh học Thực vật, Viện sinh học nhiệt đới
OdontoglossumRingSpotVirusORSV4.jpg
 
 
 
 
 
  Gửi cho bạn bè In Bản Tin
 
Bài mới nhất :
Ứng dụng sự can thiệp RNA (RNAi) trong tạo giống cây trồng kháng virus (30-06-2012)
Mối liên hệ giữa virus gây bệnh cây trồng và sự can thiệp RNA (RNAi) (25-06-2012)
 
Các bài tiếp theo :
Số loài nấm trong tự nhiên (24-11-2008)
Sử dụng hoá chất điều khiển xoài ra hoa (05-11-2008)
Cách gieo hạt lan nẩy mầm trong điều kiện in-vitro (27-09-2008)
 
Lễ Khánh thành khu nhà kính, nhà lưới, nuôi cấy tế bào thực vật
Lễ Khởi công xây dựng các dự án thành phần Trung tâm Công nghệ sinh học TP.HCM
Quang cảnh các tiểu ban trong Hội nghị Công nghệ Sinh học Toàn quốc - Khu vực phía Nam lần 2 - năm 2011
Chủ tịch UBND TP. HCM Lê Hoàng Quân đến thăm và làm việc tại Trung tâm CNSH TP.HCM
Hội nghị khu vực năm 2012 của Hiệp hội Công nghệ Sinh học Châu Á (AFOB) ngày 10/02/2012
Hội nghị tổng kết xây dựng mô hình xã nông thôn mới tại xã Tân Thông Hội ngày 22/12/2011
Lễ Khai mạc và Phiên toàn thể
Các giống hoa cấy mô của Trung tâm Công nghệ Sinh học
Hội thảo "Lợi ích của cây trồng biến đổi gen đối với an ninh lương thực và phát triển bền vững" ngày 27/09/2010
Lớp tập huấn ngắn hạn kỹ thuật LAMP
Lễ Khởi công Dự án xây dựng Trung tâm Công nghệ Sinh học TP.HCM ngày 25/05/2010
All contents © copyright by Biotechnology Center, Inc. All right reserved.
  Trung tâm Công Nghệ Sinh Học
TP Hồ Chí Minh
176 Hai Bà Trưng , quận 1, Tp. Hồ Chí Minh, Việt Nam.
Điện thoại: (84 - 8) 38 225 202 – Fax: (84 - 8) 38 222 567
Hoặc: Km 1900, Quốc lộ 1A, phường Trung Mỹ Tây, Q.12, TP.HCM, Việt Nam.
Điện thoại: (84-8) 37 155 739 - 37 159 511.
Fax: (84-8) 38 91 69 97.